ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਯੁੱਧ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾੜੀ (ਗਲਫ਼) ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਚੌਲ, ਮਸਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੈ।
ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਾਰਗੋ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਬੀਮੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਲਗਭਗ 21% ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਲ, ਕੇਲੇ, ਮਸਾਲੇ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਖਾਣਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ। ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ ਟਨ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ (ਪੋਰਟਾਂ) ‘ਤੇ ਜਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਬੀਮੇ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਜੈਮਸ ਅਤੇ ਜਵੈਲਰੀ (ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਤ) ਉਦਯੋਗ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੁਬਈ ਵਰਗੇ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮਾਸ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਖਾਧ ਪਦਾਰਥ, ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਫੂਡ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹਨ।
ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਬੀਮੇ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੀ
ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਲੰਬੇ ਰਸਤੇ ਵਰਤਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗਤ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਧ ਗਏ ਹਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਰੀਨ ਇਨਸ਼ੋਰੈਂਸ (ਸਮੁੰਦਰੀ ਬੀਮਾ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਜੰਗ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਯਾਤ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਲਈ ਵਿਕਲਪਕ ਰਸਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
