ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਰਿਟੇਲ (ਪ੍ਰਚੂਨ) ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਵਧ ਕੇ 3.21% ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 2.74% ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 0.47 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ 4% ਦੇ ਟੀਚੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ
ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਰਹੀ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਟਮਾਟਰ, ਮਟਰ ਅਤੇ ਫੁੱਲਗੋਭੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਸੂਚਕ ਅੰਕ (Index) ਵਿੱਚ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਕਮੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਮੌਸਮੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ
ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 3.47% ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਾਮੂਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਵੀ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਮੀ ਨੇ ਹੋਰ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ (ਹਾਊਸਿੰਗ) ਮਹਿੰਗਾਈ
ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 2.12% ਰਹੀ। ਇਹ ਦਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਮਿਆਨੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਸਥਿਰ ਹਾਊਸਿੰਗ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਜਟ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਵਾਂ CPI ਬੇਸ ਸਾਲ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਨਜ਼ਿਊਮਰ ਪ੍ਰਾਈਸ ਇੰਡੈਕਸ (CPI) ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਾਲ (Base Year) 2012 ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ 2024 ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ CPI ਸੀਰੀਜ਼ ਹਾਊਸਹੋਲਡ ਖਪਤ ਖਰਚ ਸਰਵੇਖਣ 2023-24 ਦੇ ਡਾਟਾ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਮਕਸਦ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਮਾਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖਪਤ ਪੈਟਰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਫਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ 1400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਡਾਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਲ ਆਫਿਸ (NSO) ਦੇ ਫੀਲਡ ਸਟਾਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਗੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਫਿਲਹਾਲ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਲੋਬਲ ਕਮੋਡਿਟੀ ਕੀਮਤਾਂ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
