ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵੀ ਜਾਰੀ
Israel ਅਤੇ Lebanon ਵਿਚਾਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸਰਕਾਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਹ ਮੀਟਿੰਗ 1993 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਗੋਲਾਬਾਰੀ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਲੜਾਕਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਝੜਪਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਇਸ ਨੂੰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਆਮ ਲੋਕ ਡਰ ਅਤੇ ਬੇਘਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮੌਜੂਦਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਲੇਬਨਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਸ਼ਸਤ੍ਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਝੌਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਮੁਖੀ Naim Kassem ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਪਰੋਖ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਤਣਾਅ ਜਾਰੀ
ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਬੇਰੂਤ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਅਤੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਨੇ ਰਾਕੇਟ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ 2600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਜਲਦੀ ਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਦਬਾਅ
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੀ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਲੇਬਨਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਹਿਜਬੁੱਲਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਮਤਭੇਦ ਹਨ।
