ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝੋ
ਕੁੱਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਪਾਣੀ, ਧੂੜ ਜਾਂ ਮਾਮੂਲੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਅਣਡਿਆ ਕਰਨਾ ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਖੁਜਲੀ ਜਾਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਣ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ।
1. ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗ (Ear Infections)
ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਫੰਗਸ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕੁੱਤਾ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਰਨੀਚਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਰਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਤੇ ਸੋਜ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਦਬੂ ਆਉਣਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸਹੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਈਅਰ ਡ੍ਰੌਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
2. ਕੰਨ ਦੇ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਪਰਜੀਵੀ (Ear Mites)
ਕੰਨ ਦੇ ਮਾਈਟਸ ਜਾਂ ਕੀੜੇ ਛੋਟੇ ਪਰਜੀਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਭਾਰੀ ਜਲਣ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਕਤੂਰਿਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਰਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੌਫੀ ਪਾਊਡਰ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਦਾਣੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
3. ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਕਾਰਨ
ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ, ਧੂੜ, ਮੌਸਮੀ ਪਰਾਗ ਕਣਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਐਲਰਜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਐਲਰਜੀ ਕਾਰਨ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੋਜ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦਾ ਲਾਲ ਹੋਣਾ, ਪੰਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਟਣਾ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਦਾਣੇ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਐਲਰਜੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
4. ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਫਸ ਜਾਣਾ
ਬਾਹਰ ਸੈਰ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ, ਲੰਬੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਘਾਹ ਦੇ ਬੀਜ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਕਣ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਸਤੂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੱਤਾ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਕੰਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
5. ਕੰਨ ਦੀ ਸੱਟ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦਾ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਣਾ (Aural Hematoma)
ਸੱਟ ਲੱਗਣ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਰਕਣ ਜਾਂ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਵੀ ਕੁੱਤਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕੰਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਫਟ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਜ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਔਰਲ ਹੈਮੇਟੋਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵੈਟਰਨਰੀ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
