ਘਟਨਾ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ IRIS Dena ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੋਮਿਆਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ IRIS Lavan ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਡਾਕਿੰਗ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕੋਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼
IRIS Lavan ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ ਇੱਕ ਜਲ ਸੈਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੋਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 183 ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚਾਲਕ ਦਲ (Crew) ਲਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਭਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
IRIS Dena ਦਾ ਡੁੱਬਣਾ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ 4 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਫ੍ਰਿਗੇਟ IRIS Dena ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਟਾਰਪੀਡੋ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਸਰਤ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਵਿਕਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਤਣਾਅ
IRIS Dena ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਮਦਦ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਤੁਲਨ ਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਮਾਹਿਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੁਕਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਪੱਖ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
