ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੜਕੀ ਭਾਰੀ ਹਿੰਸਾ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇਗੋਂਬੋ (Negombo) ਦੀ ਇੱਕ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਭਿਆਨਕ ਖੂਨੀ ਝੜਪ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 25 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਵਪਾਰਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੋਲੰਬੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਨੇਗੋਂਬੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭੜਕੀ। ਸੀਨੀਅਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 20 ਕੈਦੀ ਅਤੇ 5 ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਸੋਮਵਾਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਦੰਗੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਆਂਇਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੜਕੰਪ ਮਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਕਰਨ ਲਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਈ ਅਲਰਟ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਗੈਂਗਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਬਣੀ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ। ਇਹ ਹਿੰਸਾ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਗਰੁੱਪ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਲੜਾਈ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਯਾਫ਼ਤਾ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲਾਤੀਆਂ (ਰਿਮਾਂਡ ‘ਤੇ ਰੱਖੇ ਕੈਦੀਆਂ) ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਮੂਲੀ ਬਹਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਦੰਗਾਕਾਰੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਾਕਰ ਤੋੜ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਗਾਰਡਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਖੋਹ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਭ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨੀ ਪਈ।
ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਦੀ ਹੋਣਾ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੇਗੋਂਬੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ 10,000 ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 39,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਦੀ ਤੁੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨੇਗੋਂਬੋ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਵੇਲੇ 2,400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੈਦੀ ਬੰਦ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸਦੀ ਅਸਲ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਖ਼ਤ
ਇਸ ਖੂਨੀ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (STF) ਅਤੇ ਦੰਗਾ ਵਿਰੋਧੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਿੰਸਾ ਭੜਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੱਲਾਨਸੇਨਾ ਜੇਲ੍ਹ ਕੈਂਪ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਹਰਸ਼ਨਾ ਨਾਨਾਯਕਰਾ ਨੇ ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ‘ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰਿਪੋਰਟ ਮੰਗੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਏ.ਸੀ. ਗਜਨਾਇਕੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਜਨਰਲ ਆਫ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੀ ਨਿਆਂਇਕ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗੀ।
