ਐਂਡਰਾਇਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਧ ਰਹੇ UPI ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖ਼ਤਰੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ (UPI) ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਲੱਭ ਲਏ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NPCI), ਜੋ UPI ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਐਂਡਰਾਇਡ ਓਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗੂਗਲ (Google) ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਟਨਾਵਾਂ OTP ਜਾਂ PIN ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਅਪਰਾਧਿਕ ਗਰੁੱਪ ਫੋਨ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇਅਰ ਜ਼ਰੀਏ ਬਿਨਾਂ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਕਿਵੇਂ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ ਠੱਗ
ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਈਬਰ ਠੱਗ ਗੂਗਲ ਪਲੇਅ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਐਪਸ (sideloaded apps) ਰਾਹੀਂ ਫੋਨ ਵਿੱਚ ਸੇਂਧ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਲਵੇਅਰ ਐਪਸ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਜਾਂ ਸਿਸਟਮ ਸੈਟਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਖਤਰਨਾਕ ਪਰਮਿਸ਼ਨਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ‘ਡਿਸਪਲੇਅ ਓਵਰ ਅਦਰ ਐਪਸ’ (overlay permission) ਅਤੇ ਐਕਸੈੱਸਬਿਲਟੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼।ਇਸ ‘ਓਵਰਲੇ ਮਾਲਵੇਅਰ’ (overlay malware) ਰਾਹੀਂ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਐਪ (payment app) ਦੇ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਪਰਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਆਪਣਾ UPI PIN ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
NPCI ਵੱਲੋਂ ਗੂਗਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ, ਪੇਮੈਂਟ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ NPCI ਨੇ ਗੂਗਲ ਨੂੰ ਐਂਡਰੌਇਡ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਣਜਾਣ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਸ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰਮਿਸ਼ਨਾਂ (high-risk permissions) ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਖ਼ਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਐਂਡਰੌਇਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਨਿਯਮ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਘੁਸਪੈਠੀਏ ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਯੂਜ਼ਰਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਗੂਗਲ ਅਤੇ NPCI ਵੱਲੋਂ ਸਿਸਟਮ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਖੁਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਤੋਂ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਣਪਛਾਤੇ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਆਈਆਂ APK ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਇੰਸਟਾਲ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਐਪ ਨੂੰ ਐਕਸੈੱਸਬਿਲਟੀ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਓਵਰਲੇਅ ਦੀ ਪਰਮਿਸ਼ਨ ਨਾ ਦਿਓ। ਆਪਣੇ ਫੋਨ ਅਤੇ UPI ਐਪਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਪਡੇਟ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਤੁਰੰਤ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੂੰ ਦਿਓ।
