ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ 26 ਸਾਲਾ ਇਰਫਾਨ ਸੁਲਤਾਨੀ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਯਾਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਰੀ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਹਿਲਾ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੁਰੰਤ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸਜ਼ਾ
ਇਰਫਾਨ ਸੁਲਤਾਨੀ ਫਰਦਿਸ, ਕਰਜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹਨ। ਉਸਨੂੰ 8 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਕਰਜ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
11 ਜਨਵਰੀ (ਸੋਮਵਾਰ) ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅੱਜ, 14 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ 10 ਮਿੰਟ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ।
‘ਖੁਦਾ ਖਿਲਾਫ ਜੰਗ’ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇਰਫਾਨ ‘ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ‘ਤੇ ‘ਖੁਦਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜੰਗ ਛੇੜਨ’ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਾਲਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਫਾਨ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਈਰਾਨ ਅਜਿਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ’ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ‘ਰਾਹ ਵਿੱਚ’ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ
ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 28 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਤੇਹਰਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਈਰਾਨੀ ਰਿਆਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਵਰਗੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਡੇ ਨਾਅਰੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ। ਇਸਨੂੰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਅੰਦੋਲਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਰਾਨ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ (IHRNGO) ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 2,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਗਭਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
