ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਲਈ ਆਮ ਪਸੀਨਾ ਕਿੰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੋਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਸੀਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਮਕੀਨ ਤਰਲ ਹੈ, ਜੋ ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਭਾਫ਼ ਬਣ ਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਤਣਾਅ ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਬਣਤਰ।
ਪਸੀਨਾ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਆਮ ਹੈ?
ਪਸੀਨਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਰਸੀਪੀਰੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਚਮੜੀ ਰਾਹੀਂ ਤਰਲ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤਰਲ ਸੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਠੰਡਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਰਿਸਰਚ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਐਥਲੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਐਂਡਿਉਰੈਂਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਸਰਤ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਫਰਕ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪੂਰਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 0.5 ਤੋਂ 2 ਲੀਟਰ ਤੱਕ ਪਸੀਨਾ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਨਮਕ ਅਤੇ ਫੈਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਿੰਤਾ, ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਪਸੀਨਾ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਘੱਟ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਆਮ ਮਾਤਰਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਸੀਨਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਖਾਣਾ, ਕੈਫੀਨ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਲੈਣ ‘ਤੇ, ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇਨੋਪੌਜ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ, ਫਿਟਨੈਸ ਲੈਵਲ ਅਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ ਹਾਈਪਰਹਾਈਡ੍ਰੋਸਿਸ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸੀਨਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਸਿਰਫ ਹਥੇਲੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਬਗਲਾਂ ਵਰਗੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਸੀਨਾ ਘੱਟ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਈਪੋਹਾਈਡ੍ਰੋਸਿਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਸੀਨਾ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਠੰਡਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਸੀਨਾ ਨਾ ਆਏ, ਚੱਕਰ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਸਹਿਣ ਨਾ ਹੋਣ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
