ਗੁਰਦੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਕੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਬੀਨਜ਼ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਪਸਲੀਆਂ ਦੇ ਠੀਕ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਦਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਖੂਨ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟਸ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ
ਮਾਨਵਤਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਨਾਸਿਕ ਦੇ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਨੈਫਰੋਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨ ਡਾ. ਮੋਹਨ ਪਟੇਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਚੁੱਪਚਾਪ ਵਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੇ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਨਾ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬੇਅਰਾਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਹਾਈ ਬੀਪੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੂਨ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ: ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ
ਕੁਝ ਗੁਰਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਟਿਊਮਰ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਰਦ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਅਜਿਹਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਗੁਰਦੇ ਦਾ ਦਰਦ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਰੈਫਰਡ ਪੇਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਜਾਂ ਟਿਊਮਰ ਕਾਰਨ ਯੂਰੇਟਰ (ਗੁਰਦੇ ਤੋਂ ਬਲੈਡਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਲੀ) ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੇਟ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ, ਪੱਟ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪਾਰਟ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਰੇਟਰਿਕ ਕੋਲਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਪਿੱਠ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਦਰਦ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦਰਦ ਵੀ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਜਾਂ ਐਬਸੈਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਸੋਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਜਲਨ ਜਾਂ ਸੋਜ ਵੀ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਰਦ ਦਿਖੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਰੋਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਹੀ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
