ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਡਾਣ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪੇਸ ਸੈਕਟਰ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਏਰੋਸਪੇਸ ਕੰਪਨੀ ‘ਸਕਾਈਰੂਟ ਏਰੋਸਪੇਸ’ (Skyroot Aerospace) ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ (ISRO) ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਆਰਬਿਟਲ ਕਲਾਸ ਰਾਕੇਟ ‘ਵਿਕਰਮ-1’ (Vikram-1) ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਹਰੀਕੋਟਾ ਦੇ ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ ਇਸ ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ (ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪੰਧ (ਲੋਅ ਅਰਥ ਆਰਬਿਟ) ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਬ-ਆਰਬਿਟਲ ਟੈਸਟ ‘ਵਿਕਰਮ-ਐੱਸ’ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਰਮ-1 ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਆਰਬਿਟਲ ਉਡਾਣ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਾਕੇਟ ਬਣਾ ਕੇ ਸਪੇਸ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਅੰਜਾਮ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਕਰਮ-1 ਰਾਕੇਟ ਦੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
ਵਿਕਰਮ-1 ਰਾਕੇਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਕਾਰਬਨ-ਫਾਈਬਰ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਿਟ ਮਟੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਹਲਕਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਲਗਭਗ 300 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਦੇ ਪੇਲੋਡ (ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਭਾਰ) ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਲੋਅ ਅਰਥ ਆਰਬਿਟ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਮਲਟੀ-ਸਟੇਜ ਠੋਸ ਬਾਲਣ (ਸਾਲਿਡ ਫਿਊਲ) ਤਕਨੀਕ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਤਰਲ ਬਾਲਣ (ਲਿਕਵਿਡ ਫਿਊਲ) ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਾਕੇਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਬਦਲ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ।
ਇਸਰੋ (ISRO) ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ
ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਿੰਗਲ-ਵਿੰਡੋ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ‘ਇਨ-ਸਪੇਸ’ (IN-SPACe) ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐੱਸ. ਸੋਮਨਾਥ ਨੇ ਸਕਾਈਰੂਟ ਦੀ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਪੇਸ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਛੋਟ ਦੇ ਅੱਜ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸਰੋ ਮੁਖੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਿਕਰਮ-1 ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਲਾਂਚਪੈਡ, ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਡਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਪਾਰਕ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਲਾਂਚਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।”
ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਬਦਬਾ
ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਕਾਈਰੂਟ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਘੱਟ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਨ (ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ) ਦੇ ਦਮ ‘ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਸਤੀਆਂ ਦਰਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਕਾਈਰੂਟ ਹੁਣ ਵਿਕਰਮ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਰਾਕੇਟਾਂ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ।
