ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਗਾਹਕ-ਪੱਖੀ ਰਿਫੰਡ ਅਤੇ ਰਿਟਰਨ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਠੱਗੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਠੱਗਾਂ ਦਾ ਇਹ ਗਿਰੋਹ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਅਸਲ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਕਲੀ ਜਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਬੁਆਏ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਰਿਫੰਡ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਧੰਦੇ ਨਾਲ ਈ-ਕੋਮਰਸ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।
ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੀ ਰਿਟਰਨ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਕਿਆ ਫਾਇਦਾ
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਈ-ਕੋਮਰਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਰਿਫੰਡ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਕਲੀ ਨਾਮ, ਪਤੇ ਅਤੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ‘ਤੇ ਅਕਾਊਂਟ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਅਕਾਊਂਟਸ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ, ਸਮਾਰਟਵਾਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਜੇਟਸ ਆਰਡਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਾਮਾਨ ਡਿਲੀਵਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਖਰਾਬ ਜਾਂ ਗਲਤ ਸਾਮਾਨ ਮਿਲਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਿਟਰਨ ਰਿਕੁਐਸਟ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਡਿਲੀਵਰੀ ਏਜੰਟ ਸਾਮਾਨ ਪਿਕਅੱਪ ਕਰਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਠੱਗ ਅਸਲ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਸਸਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਾਬਣ ਦੀਆਂ ਟਿੱਕੀਆਂ ਜਾਂ ਨਕਲੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਮਾਡਲ ਪੈਕ ਕਰਕੇ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਡਿਲੀਵਰੀ ਏਜੰਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਸਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਿਟਰਨ ਕਨਫਰਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਿਸਟਮ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਪੈਸੇ ਰਿਫੰਡ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ
ਇਸ ਫਰਜ਼ੀਵਾੜੇ ਦਾ ਪਤਾ ਤਦ ਲੱਗਿਆ ਜਦੋਂ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਦੀ ਆਡੀਟਿੰਗ ਟੀਮ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਪਿਨਕੋਡਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਰਿਟਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਵੇਅਰਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ ਪਾਰਸਲਾਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਗੈਜੇਟਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਕਲੀ ਸਮਾਨ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ।
ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਫੁੱਟਪ੍ਰਿੰਟਸ, ਆਈ.ਪੀ. ਐਡਰੈੱਸ, ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਕਾਲ ਡਿਟੇਲ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਰਡਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਨਕਲੀ ਸਾਮਾਨ ਪੈਕ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਿਫੰਡ ਦੀ ਰਕਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ, ਬਰਾਮਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ‘ਚੋਂ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਗੈਜੇਟਸ, ਫਰਜ਼ੀ ਸਿਮ ਕਾਰਡ, ਨਕਲੀ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਡੱਬੇ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਬੂਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਤੇ ਬਦਲ ਕੇ ਇਹ ਠੱਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਤੋਂ ਰਿਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸਲ ਨਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਲੋਕਲ ਮਾਰਕੀਟ ਅਤੇ ਚੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਰਿਫੰਡ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚ ਕੇ ਦੋਹਰਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਈ-ਕੋਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਹਦਾਇਤਾਂ
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਈ-ਕੋਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਟਰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਿੰਗੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰਿਟਰਨ ਵੇਲੇ ਓ.ਟੀ.ਪੀ. (OTP) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਬੁਆਏ ਦੁਆਰਾ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ।
ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਇ ਸੰਹਿਤਾ (BNS) ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ. ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰੋਹ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।
