ਅਚਾਨਕ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਨ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਡਰਾਵਨਾ ਤਜਰਬਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ, ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ, ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਰ ਇੱਕ ਸੈਕਿੰਡ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਕਦਮ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ (First Aid) ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣਾ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ: ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ
ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਆਸ-ਪਾਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਤਾਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈ ਜਾਓ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੋ, “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ?”
ਦੂਜਾ ਕਦਮ: ਤੁਰੰਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤਿਆਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨੰਬਰਾਂ ‘ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਕਹੋ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਹੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮੈਡੀਕਲ ਮਦਦ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਕਦਮ: ਸਾਹ ਅਤੇ ਨਬਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ
ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਬੁਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਛਾਤੀ ਦੀ ਹਰਲ-ਚਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਕੋਲ ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਆਰ. (CPR) ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ।
ਚੌਥਾ ਕਦਮ: ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਸੀ.ਪੀ.ਆਰ. ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ (Chest Compressions) ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਹਥੇਲੀ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਹੱਥ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਲਓ। ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 100 ਤੋਂ 120 ਵਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਬਾਓ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਵਾਲਾ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਵਾਂ ਕਦਮ: ਰਿਕਵਰੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾਓ ਅਤੇ ਦਿਲਾਸਾ ਦਿਓ
ਜੇਕਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ ਰਿਕਵਰੀ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀ ਨਾਲੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਉਲਟੀ ਆਦਿ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਘੁੱਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੱਕ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿਓ।
