ਉਮਰ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਫੇਦ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਅੰਗ ਉਮਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਲ ਵੀ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਫੇਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ
ਡਰਮੇਟੋਲੋਜਿਸਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 30 ਜਾਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੇਲਾਨੋਸਾਈਟ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾਨਿਨ ਪਿਗਮੈਂਟ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਾ, ਭੂਰਾ ਜਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਵਾਲ ਸਫੇਦ ਜਾਂ ਸਲੇਟੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੈਲੂਲਰ ਸੇਨਸੈਂਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਿਗਮੈਂਟ ਬਣਾਉਣਾ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਸਫੇਦ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੁਰਦਰੀ ਜਾਂ ਮੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਲੇਟੀ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲ ਸਫੇਦ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮਰ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਫੇਦ ਹੋਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਫਿਕਸ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੁਝ ਕਾਰਕ ਇਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਜਾਂ ਹੌਲੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ B12, ਆਇਰਨ ਵਰਗੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫੇਦ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤਣਾਅ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਣਾਅ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਪਿਗਮੈਂਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫੇਦ ਹੋਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਤਣਾਅ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੌਲੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
