ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀਆਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ
ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੇਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਵੀ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਗੱਲਬਾਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਹ ਹੈ।
ਸਾਬਕਾ ਯੂਏਈ ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ੋਰ
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਦੂਤ ਰਹੇ ਹੁਸੈਨ ਹਸਨ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਬੰਧ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਤਾਕਤ ਹੈ।
“ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਕ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਜੰਗ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ”
ਮਿਰਜ਼ਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੀ.ਐਮ. ਮੋਦੀ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੰਗ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੋਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਾਖ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਲੇ ਸੰਬੰਧ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਜ਼ਰਾਇਲ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਤੁਲਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਚਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ’ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਖੇਤਰ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੇਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਹੱਲ ਦੀ ਮੰਗ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਸੈਨਿਕ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਹੱਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਲਗੀ (Mediation) ਕਰਕੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
