ਤਿਬਬਤੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਤਿਬਬਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (CTA) ਦੇ ਮੁਖੀ ਪੇਨਪਾ ਤਸੇਰਿੰਗ ਨੇ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤਿਬਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਵਿਵਾਦ
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਨੇਤਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਤਿਬਬਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਿਬਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚੀਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਉਸ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿਬਬਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰੁਖ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪੇਨਪਾ ਤਸੇਰਿੰਗ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਸੰਦੇਸ਼
ਪੇਨਪਾ ਤਸੇਰਿੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਤਿਬਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦਾ ਰੁਖ
ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਬਬਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਗਾਦੇਨ ਫੋਡਰੰਗ ਟਰੱਸਟ ਨੂੰ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤਿਬਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵ
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਤਿਬਬਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਤਿਬਬਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਨੇਤਾ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਤੀਜਾ
ਪੇਨਪਾ ਤਸੇਰਿੰਗ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਦਲਾਈ ਲਾਮਾ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਤਿਬਬਤੀ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਿਬਬਤੀ ਪੱਖ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਿਬਬਤੀ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
