ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
ਮੱਧ-ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ’ (Strait of Hormuz) ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਟਰੋਲ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਲਈ ਰੂਸੀ ਸਹਿਯੋਗ
ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੋਵਾਕ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ
ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਸਪਲਾਇਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੌਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਦਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2.5 ਤੋਂ 2.7 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ (Buffer) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
