ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਪੁੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸੀ ਡਰੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇੜੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਫੌਜ ਨੇ ਲਗਭਗ 168 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਡਰੋਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਨਿਊਸਪੇਸ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ iDEX ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
MAPSS: ਸੂਰਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਨਿਗਰਾਨੀ
ਇਸ ਡਰੋਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮੀਡੀਅਮ ਐਲਟੀਟਿਊਡ ਪਰਸਿਸਟੈਂਟ ਸਰਵੀਲੈਂਸ ਸਿਸਟਮ (MAPSS) ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਡਰੋਨ ਬੈਟਰੀ ਜਾਂ ਈਂਧਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਡਾਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। MAPSS ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫੌਜ ਇਸ ਸੂਰਜੀ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕਰੇਗੀ। ਚਾਹੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨੀ ਇਲਾਕੇ, MAPSS ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਹਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ‘ਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗੀ।
ਘੱਟ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੁਪਤਤਾ
ਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਡਰੋਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪਾਵਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਘੱਟ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
MAPSS ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਮੌਜੂਦਾ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਸਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਟਾਰਟਅੱਪ ਹੁਣ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। iDEX ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਊਸਪੇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਧੁਨਿਕ ਉਪਕਰਣ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।
