ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੈਸ਼ਨਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਬੀਐਨਪੀ) ਦੀ ਮੁਖੀ ਬੇਗਮ ਖਾਲਿਦਾ ਜ਼ੀਆ ਦੇ ਬੇਟੇ ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਲਗਭਗ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਵਕਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ ਹਨ। ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀਐਨਪੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੋੜ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਤਨ ਵਾਪਸੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤਾਕਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਖਾਸ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋ-ਇੰਡੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਲਿਦਾ ਜ਼ੀਆ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਚੌਰਾਹੇ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਨੂਸ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਤੱਤ ਸਰਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਈਐਸਆਈ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰਹੀ ਜਮਾਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸੱਤਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ।
ਹਾਲੀਆ ਜਨਮਤ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਐਨਪੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਉਸਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਟੱਕਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਕਾਈ ਨੇ ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਘ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਬੀਐਨਪੀ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਬੀਐਨਪੀ ਅਗਲੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਣਾਏ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ। ਯੂਨੂਸ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਬੀਐਨਪੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੋਵੇਗਾ। 1 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਾਲਿਦਾ ਜ਼ੀਆ ਦੇ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬੀਐਨਪੀ ਨੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਯੂਨੂਸ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਜਤਾਏ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ‘ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਫਸਟ’ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ‘ਅਮਰੀਕਾ ਫਸਟ’ ਨਾਅਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ‘ਨਾ ਦਿੱਲੀ, ਨਾ ਪਿੰਡੀ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ’, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਫ ਹੈ ਕਿ ਬੀਐਨਪੀ ਨਾ ਤਾਂ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਏਗੀ।
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਢਾਕਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਿਹਾ। ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੱਕ ਕੱਢੇ ਗਏ ਰੋਡ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਲੱਖ ਬੀਐਨਪੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਬੋਗੁਰਾ 6 (ਸਦਰ) ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖਾਲਿਦਾ ਜ਼ੀਆ ਆਪਣੇ ਗੜ੍ਹ ਬੋਗੁਰਾ 7 (ਗਾਬਟਾਲੀ ਸ਼ਾਜਹਾਨਪੁਰ) ਤੋਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਨਗੀਆਂ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਤੱਤ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੀਐਨਪੀ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, 10 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਭਗ 3 ਲੱਖ ਸਮਰਥਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੀਐਨਪੀ ਨੇ ‘ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੀੜ’ ਦੱਸਿਆ।
ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੀਆਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ 2008 ਤੋਂ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੀਐਨਪੀ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਵੀ ਲੱਗੇ ਸਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਲੰਡਨ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 2004 ਦੇ ਢਾਕਾ ਗ੍ਰੇਨੇਡ ਹਮਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 24 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਵਾਲ-ਵਾਲ ਬਚੀ ਸਨ। 2008 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 2001-06 ਦੇ ਬੀਐਨਪੀ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਡਾਰਕ ਪ੍ਰਿੰਸ’ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੀਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
