ਵਿਵਾਦਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿੱਜੀ ਫੇਰੀ
ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਵਿਵਾਦਿਤ ਕੁਰਿਲ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿੱਜੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਟੋਕੀਓ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਿੱਖਾ ਕੂਟਨੀਤਕ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਲੜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂ ਇਟੁਰੁਪ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਸਾਖਾਲਿਨ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਲੇਰੀ ਲਿਮਾਰੇਂਕੋ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੱਛੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਪਲਾਂਟ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਰੂਸੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਤਿਨ ਦਾ ਇਸ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਫੇਰੀ ਰੂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਬੇੜੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਖਾਲਿਨ ਟਾਪੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ।
ਜਪਾਨ ਵੱਲੋਂ ਖੇਤਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਸਮੀ ਵਿਰੋਧ
ਜਪਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਟੁਰੁਪ ‘ਤੇ ਰੂਸੀ ਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਰਾਹੀਂ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਤੋਸ਼ੀਮਿਤਸੂ ਮੋਤੇਗੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਟਾਪੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਪਾਨ “ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਪਾਨੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹਨ। ਟੋਕੀਓ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਇੱਕਤਰਫ਼ਾ ਫੈਸਲੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਕੂਟਨੀਤਕ ਵਿਵਾਦ ਦੋਵਾਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ
ਇਸ ਖੇਤਰੀ ਵਿਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਗਸਤ 1945 ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਟਾਪੂਆਂ – ਇਟੁਰੁਪ, ਕੁਨਾਸ਼ਿਰ, ਸ਼ਿਕੋਤਾਨ ਅਤੇ ਹਾਬੋਮਾਈ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਪਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਟਾਪੂਆਂ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਮੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੂਰਵ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਮਿਤਰੀ ਮੇਦਵੇਦੇਵ ਸਮੇਤ ਪਿਛਲੇ ਰੂਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ ‘ਤੇ ਰੂਸ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ
ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਇਹ ਹਾਈ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਫੇਰੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਪਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰੂਸ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪੱਛਮੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਟੋਕੀਓ ਦੇ ਸਬੰਧ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਮਾਸਕੋ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਗੈਰ-ਦੋਸਤਾਨਾ ਦੇਸ਼” ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਦੌਰਾ ਰੂਸ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰਿਲ ਟਾਪੂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਅਤੇ ਓਖੋਤਸਕ ਸਾਗਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਫੇਰੀ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਸਕੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ।
