ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੰਗ ਨਾਲ ਵਧੀਆਂ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਆਇਲ (ਕੱਚਾ ਤੇਲ) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀਰਵਾਰ, 10 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ 105 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ। 25 ਮਈ 2026 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਵਿੱਚ 2.63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਗਸਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਉਛਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਭਾਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ 85 ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 83 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 91 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵੱਲੋਂ ਤੇਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਾਰੀ ਕਟੌਤੀ ਹੈ। ਓਪੇਕ (OPEC) ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 6.2 ਮਿਲੀਅਨ (62 ਲੱਖ) ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 23 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਹੈ।
ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦਾ ਇਹ ਉਤਪਾਦਨ ਪੱਧਰ ਸਾਲ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ। ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਲਈ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਲਾਲ ਸਾਗਰ ‘ਚ ਵਧਿਆ ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਯਮਨ ਦੇ ਹੂਥੀ ਬਾਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਧਮਕੀ ਹੈ। ਹੂਥੀ ਬਾਗੀਆਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ (Red Sea) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖ਼ਤਰੇ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਲ ਭੇਜਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਪਲਾਈ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਕੰਟਰੈਕਟਸ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਵਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ 150 ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ? ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮੰਦੀ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ $105 ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤੇਲ 150 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇਲ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਡੌਟ ਕਾਮ (ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ) ਦੇ ਸੀਈਓ ਪੀਟਰ ਮੈਕਗੁਆਇਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿਲਹਾਲ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $150 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਗਲੋਬਲ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਜੇ ਬੱਗਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ $120 ਤੋਂ $150 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ‘ਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੰਦੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾ ਤੇਲ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਜਟ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ‘ਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ।
