ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਇਥਾਨੋਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤਣਾਅ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਥਾਨੋਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 125 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। 20 ਫੀਸਦੀ ਇਥਾਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਪੈਟਰੋਲ (E20) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਢਾਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੰਡ ਦੇ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਥਾਨੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਵਧ ਗਿਆ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 85 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵਾਧਾ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ E20 ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ 15 ਤੋਂ 20 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਆਰਥਿਕ ਬਚਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਵੱਡੇ ਫਾਇਦੇ
ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਥਾਨੋਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਥਾਨੋਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬਚਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੈਸਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੰਨਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਇਥਾਨੋਲ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਆਰਥਿਕ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, E20 ਈਂਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹਰਿਆਵਲ ਊਰਜਾ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਥਾਨੋਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨੀਤੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਦਾ ਭਵਿੱਖ
E20 ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਥਾਨੋਲ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ, ਫਲੈਕਸ-ਫਿਊਲ ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਵਰਗੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਇਥਾਨੋਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ 2G ਪਲਾਂਟ ਲਗਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਲਪਿਕ ਈਂਧਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਕਦਮ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਤੇਲ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕੀਮਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
