ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਖੇਤਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗਣ (ਸਨੇਕ ਬਾਈਟ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲਰਟ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਜ਼ਰੀਆ
ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਐਪਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਐਪਸ ਯੂਜ਼ਰਸ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਟੂਲ ਉੱਚ-ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਫੈਸਲਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਿਗ 4 ਮੈਪਰ ਐਪ: ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਲਾਈਵ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ
ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ Big 4 Mapper (ਬਿਗ 4 ਮੈਪਰ) ਐਪ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਐਪ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਸਦੀ ਜੀਪੀਐਸ (GPS) ਆਧਾਰਿਤ ਲੋਕੇਸ਼ਨ ਮੈਪਿੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਫੀਚਰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਚੇਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਸਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ।
ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਗਾਈਡੈਂਸ
ਕਈ ਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲਾ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯੂਜ਼ਰਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦੀ ਸਹੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਬਰਾਹਟ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ 4 ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ
ਇਸ ਐਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ (Big Four) ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨੇਕਬਾਈਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ:
-
ਕੋਬਰਾ (ਨਾਗ): ਇਹ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਫ਼ਣ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
-
ਕਾਮਨ ਕ੍ਰੈਤ: ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਡੰਗਿਆ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਪਰ ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
-
ਰਸਲ ਵਾਈਪਰ: ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇਖ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
-
ਸਾਅ-ਸਕੇਲਡ ਵਾਈਪਰ: ਇਹ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭਿਆਂ (ਸਕੇਲਜ਼) ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫਸਟ-ਐਡ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ
ਸੱਪ ਦੇ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਪ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਫਸਟ-ਐਡ (ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ) ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਪਸ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਨੁਸਖਿਆਂ ਜਾਂ ਝਾੜ-ਫੂਕ ਵਰਗੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਪਸ ਸਿੱਧੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸੱਪ ਫੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰੈਸਕਿਊ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
